گفتگوی هارمونیک
شیرمحمد اسپندار، از پیشکسوتان موسیقی نواحی ایران و نوازنده باسابقه ساز دونلی، روز چهارشنبه ۳۱ تیرماه در سن ۹۸ سالگی درگذشت. اسپندار سالها در حوزه موسیقی بلوچستان فعالیت کرد و با نواختن ساز دونلی، از جمله چهرههای شاخص موسیقی نواحی ایران به شمار میرفت.
شیرمحمد اسپندار در سال ۱۳۰۶ در شهرستان بمپور استان سیستان و بلوچستان متولد شد. او نواختن نی را از پدرش آموخت و در نوجوانی برای ادامه فعالیتهای هنری به کراچی پاکستان سفر کرد. وی در این سفر با ساز دونلی آشنا شد و نحوه نواختن آن را بدون آموزش مستقیم و صرفاً با مشاهده اجرای نوازندگان این ساز فراگرفت.
اسپندار پس از پانزده سال اقامت در پاکستان، در سال ۱۳۳۷ به ایران بازگشت و فعالیت حرفهای خود را در عرصه موسیقی بلوچی آغاز کرد. او طی دهههای بعد، به عنوان یکی از معدود نوازندگان مسلط به ساز دونلی در ایران شناخته شد.
ساز دونلی از دو نی تشکیل شده که در کنار یکدیگر نواخته میشوند و هماهنگی خاصی میان آنها نیاز است. اسپندار با تسلط بر این ساز و قدرت نفسگیری بالا، اجراهای متعددی در داخل و خارج از کشور داشت. سبک اجرایی او در سال ۱۳۹۶ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت شد.
پیش از شیرمحمد اسپندار این ساز در ایران شناخته شده نبود و پس از حضور او در جشنوارههای ایران و غرب این ساز در ایران شناخته شد. لازم به ذکر است که از نوازندگی او آثار زیادی به صورت صوتی ضبط شده است که امروز اسناد قابل توجهی از نوازندگی این ساز محسوب میشود.
از جمله افتخارات این هنرمند میتوان به دریافت دکترای افتخاری موسیقی سنتی از ژاک شیراک رئیسجمهور پیشین فرانسه، دیپلم افتخار نوازندگی از ایران و جایزه ویژه جشنواره موسیقی فجر اشاره کرد. همچنین تندیس و اولین ساز دونلی او در موزه مردمشناسی تهران نگهداری میشود.
اسپندار در سالهای پایانی عمر به دلیل بیماری آبمروارید بینایی خود را از دست داد. او بارها نگرانی خود را نسبت به آینده ساز دونلی و نبود شاگردی برای ادامه این راه ابراز کرده بود. وی تلاش کرد تا هنر خود را به دیگران منتقل کند اما به دلیل دشواریهای فنی این ساز، هیچکس نتوانست به سطح تسلط او دست پیدا کند.
۱ نظر