دور نرویم! خوانندگان ادبستان باید بدانند که پاره‌ای از پرسش‌های ما در این مصاحبه مورد پسند شما نبود. به همین جهت از طرح آن‌ها در می‌گذریم…
بله به اشخاص نپردازیم.
چطور است از گلایه شما آغاز کنیم؟
این شکایت و گله را به که بگویم که سیمای جمهوری اسلامی ایران هنوز از نشان دادن تصویر ساز ابا دارد. واقعا چه احتیاطی در پس این پرهیز نهفته است! آخر وقتی صدای ساز شنیده می‌شود؛ نگرانی از نشان دادن تصویر ساز چه معنی دارد؟ اگر استماع ساز مناسب، اشکالی نداشته باشد (که ندارد) دیدن شکل آن چه مشکلی ایجاد می‌کند؟ به راستی در شکل زیبا و فاخر تار و طنین دلپذیر آن که حقیقتاً روایتگر عالم معنا و پرتوی از انوار مشعشع رحمانی است، چه کاستی و نقصانی وجود دارد؟
استاد، کمی دیگر درنگ کنید؛ تار به تعبیری ساز ملی ایران امروزه است. تار گویی با تار و پود دوستداران موسیقی ما آمیخته است. بسیاری از شیفتگان، در آن صدای حقیقی خود را باز می‌یابند و در توای افسون‌بارش مستغرق می‌شوند. با آن، به اعماق می‌روند و اندیشه می‌کنند و چون باز می‌آیند، صافتر و پاکیزه‌تر به هستی می‌نگرند. چیست در این نوای عرفانی و پریانی که مردم ما این چنین مجذوب آنند؟
بگذارید از زبان ملای روم بگویم:
خشک چوب و خشک سیم و خشک پوست
از کجا می‌آید این آوای دوست؟
هر کس با بصیرت و تأمل به آوای پُر رمز و راز موسیقی اصیل گوش بسپارد، صدای «او» را می‌شنود و با او پیوند می‌یابد. موسیقی سنتی، ما را با ذات هستی و جلوه و جمال هستی بخش پیوند می‌دهد. هرکس از موسیقی و ساز ادراک عمیقی داشته باشد، از زبان ساز جز آوای رحمانی «هو» نمی‌شنود.
یارب کجاست محرم رازی که یک زمان
دل شرح آن دهد که چه گفت و چها شنید…
صفی‌الدین از موسیقیدانان بزرگ می‌گوید: «به مدد استماع موسیقی است که می‌توان به جذبه و شوق و در نهایت حقیقت غایی رسید». صدای ساز (به شرط آنکه در کف با درایت نوازنده‌ای وارسته باشد) انسان را به تفکر و تأمل در عالم معنا وا می‌دارد و شنونده را به کمال مطلوب و منبع ازلی اتصال می‌دهد:
بوی خوش تو هر که از باد صبا شنید
از یار آشنا سخن آشنا شنید
به راستی آوای تار و سه‌تار «به شرط آنکه در کف با درایت استادی وارسته باشد»، زبان آرزوها، انتظارها و عواطف مردم است و مگرنه آنکه هر ملتی به تناسب ویژگی‌های اخلاقی و عاطفی خود موسیقی خاصی دارد؟ در هر گوشه از موسیقی ما معانی خاصی نهفته است که فلسفه، محتوا و مفهوم کلی آن را بیان می‌کند و بی‌گمان تار و سه‌تار به خوبی قادر به بیان این ویژگی‌هاست.
این ساز (تار) چنان با ذوق و پسند مردم ما انطباق دارد که انگار رابطه‌ای عمیق میان سیم‌های آن و روح و روان مردم ما وجود دارد. از همین روست که این ساز یکی از سمبل‌های موسیقی ما به شمار می‌رود و از آن به عنوان ساز ملی نام می‌برند. ناگفته نماند که این ساز برای اجرای گوشه‌ها و مقامات موسیقی ما از ظرفیت و قابلیت بسیاری برخوردار است.
۱ نظر