تبیین فرایند تغییر «فرهنگ موسیقی کلاسیک» در نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران در دهه بیست (۱۰)

با نگاهی به نمود‌هایِ ظاهریِ اخلاقِ حرفه‌ای نسل جوان نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران و فارغ‌التحصیلان هنرستانِ موسیقی پسران و دختران تهران، به سادگی می‌توان به عدم انسجام فرهنگیِ مدرسین موسیقی هنرستان‌ها که نقش الگو در دوران کودکی نسل جوان نوازنده امروزی را داشته‌اند پی‌برد.

نتیجه گیری
با ورود اعتراضات هنرجویان هنرستان موسیقی تهران به فازی ساختار‌شکنانه، گروهی از آنها به سوی کاباره‌ها رفتند؛ حضور دراز مدت این هنرجویان در کاباره‌ها باعث شد موضوع اصلی اعتراض به فراموشی سپرده شود و کم‌کم فرهنگ کاباره‌ای و موسیقی مردم پسند با این هنرجویان جوان پیوند پیدا کند. پس از ورود خشونت بار نوازندگانِ اعتصابی به همراه نوازندگان غربی و مطربان قدیمی کاباره‌ها و کافه‌ها به ارکستر سمفونیک، این فرهنگ بیگانه وارد ارکستر سمفونیک شد و با شکست گروهِ اعتصابیون و تسخیر هنرستان، این فرهنگ به سیستم آموزشی راه پیدا می‌کند و تاحدی که این گرایش‌ها تا امروز هم پدیدار اند.

عدم تفکیک دو فضای فرهنگی «کلاسیک» و «مردم‌پسند» و مخصوصاً ضدارزش تلقی شدنِ «موسیقیِ مردم‌پسند»، باعث آسیب‌های روانی به موسیقیدانانی شد که از طریق حضور در کاباره‌ها و کافه‌ها، امرار معاش می‌کردند و ورود این اشخاصِ آسیب دیده در بدنه موسیقی کلاسیک ایران، باعث بوجود آمدن نسلی سردرگم در موسیقی کلاسیک ایران شد.

هرچند امروزه مانند گذشته، پرداختن به «موسیقیِ مردم‌پسند» ضد ارزش تلقی نمی‌شود و از این‌رو حضور در چنین فضایی، در قیاس با نسل گذشته، موجب آسیب‌های روانی نمی‌شود ولی همچنان بخش بزرگی از نسل امروز که بعضاً شاگردان این استادان بوده‌اند، از اختلاط این دو فضای متناقضِ فرهنگی باکی ندارند و گویی این درهم‌آمیزی عادی شده است.

محدودیت‌های مطالعه
به احتمال قوی، به دلیل اجتناب هنرمندان موسیقی از ذکر نام هنرمندانی که در کاباره به نوازندگی مشغول بوده‌اند یا نسلی از موسیقی کلاسیک که با حضور در موسیقی مردم‌پسند، گذران زندگی می‌کردند، به جز در دو نوشته که به طور مفصل به این موضوع پرداخته شده[۲۸] مدرک دیگری در دست نبود و تنها در مقالات مختلف به صورت کلی به اعتصاب هنرجویان و به ندرت به حضور آنها در کافه‌ها و کاباره‌ها اشاره شده است؛ در تماس با شاهدان آن وقایع نیز به جز انکار یا عدم همکاری، مطلبی نیافتیم.

منابع:
آریان پور، امیر اشرف. (۱۳۹۳). موسیقی ایران / از انقلاب مشروطیت تا انقلاب جمهوری اسلامی ایران. تهران: فرهنگستان هنر.

پارسا، محمد و محمدرضا اصغری. (۱۳۸۹). روان شناسی عمومی. تهران: وزارت آموزش و پرورش.

سنایی، کامران. (۱۳۹۷). لئون فستینگر. وب سایت تخصصی روانشناسی دکتر کامران سنایی. قابل دسترسی در آدرس:
dr-sanaie.com/%D9%84%D8%A6%D9%88%D9%86-%D9%81%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86%DA%AF%D8%B1

حنانه، امیرعلی. (۱۳۹۵). سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران. ژورنال گفتگوی‌هارمونیک. قابل دسترسی در آدرس:
harmonytalk.com/id/18136

زاهدی، تورج، و سید علیرضا میرعلینقی. (۱۳۷۰). به رهبری مرتضی حنانه. تهران: فیلم.

صفوی، کورش. (۱۳۹۴). هم‌دندانی، با مدیوم زبان؛ زبان مخفی و زبان های صنفی در گفت وگو با دکتر کورش صفوی زبانشناس، ندا عابد. انسان شناسی و فرهنگ. قابل دسترسی در آدرس:
anthropologyandculture.com/%d9%87%d9%85%e2%80%8c%d8%af%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%8c-%d8%a8%d8%a7-%d9%85%d8%af%db%8c%d9%88%d9%85-%d8%b2%d8%a8%d8%a7%d9%86%d8%9b-%d8%b2%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%ae%d9%81%db%8c-%d9%88

فروغی، محمدعلی. (۱۳۱۰). سیر حکمت در اروپا. تهران: هرمس.

فستینگر، ل. و ارونسون، ا. (۱۳۷۷). پیدایش و کاهش ناهماهنگی در بافت‌های اجتماعی. ترجمه پرویز سرندی، تبریز: دانشگاه تبریز.

قانع بصیری، محسن. (۱۳۸۷). اخلاق و سیاست. اعتماد، ۸ بهمن.

قانع بصیری، محسن. (۱۳۸۵). از نقد علمی تا نقد هنری. ژورنال گفتگوی‌هارمونیک. قابل دسترسی در آدرس:
harmonytalk.com/id/1151

قراملکی، فرامرز و احد فرامرز. (۱۳۸۲). اخلاق حرفه ای. تهران: مجنون.

کلاینمن، پل. (۲۰۱۲). کلید روانشناسی مدرن / در قلمرو روان شناسی (نام‌ها و نظریه‌ها). ترجمه محمد اسماعیل فلزی. تهران: مازیار

کوئن، بروس. (۱۹۳۸). مبانی جامعه شناسی. ترجمه غلامعباس توسلی و رضا فاضل. تهران: سمت.

معتمدنژاد، کاظم. (۱۳۷۱). وسایل ارتباط جمعی. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.

هیلگارد، ارنست ر. و ریچارد س. اتکینسون و ریتا ل. اتکینسون. (۱۹۸۳). زمینه روانشناسی جلد دوم. ترجمه کیانوش‌هاشمیان و یوسف کریمی. تهران: رشد.

وجدانی، فاطمه. (۱۳۹۳). جایگاه یادگیری ضمنی و غیرمستقیم در آموزش اخلاق. پژوهشنامه اخلاق. ۷. ۵۸-۴۷

Bernstein, Penner, Clarke-Stewart, & Roy. (2008). Psychology, 8th edition. Boston, MA: Houghton Mifflin Company.

Kuper, Adam and Jessica. (1985). the Social Science Encyclopedia, London: Routledge.

Narvaez, D. (2008). Human Flourishing and Moral Development Cognitive and Neorobiological Perspectives off Virtue Development Neorobiological Perspectives off Virtue Development, In: L. P. Nucci & D. Narvaez (Eds), Handbook of Moral and Character Education, (pp 310 – 327), New york: Routledge.

پی‌نوشت
28- «به رهبری حنانه…» (زاهدی و میرعلی‌نقی، ۱۳۷۰) و مقاله «سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران» (حنانه ۱۳۹۵)