سجاد پورقناد
برخی از آثاری که نام بردید در سیدیهای «واگویهها» و «سوناتها» منتشر شده است. ولی در سیدی «پرسش» که بعد از آنها منتشر شد آثاری شنیده میشوند که فضای ایرانی ندارند البته به جز کوارتت زهی. دلیل این تغییر رویکرد شما چه بود؟
اتفاقا به نکته درستی اشاره کردید. در واقع این زبانی که در برخی آثار آلبوم پرسش مشاهده میکنید بازتاب جو آکادمی آن زمان است. چون برخلاف دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ در جو آکادمی آن زمان یعنی حدودا نیمه دهه ۸۰ تا تقریبا اواخر دهه ۹۰ کمتر از آثاری با زبان واضح و صریح ملی استقبال میشد. بخشی از این گرایش به دلیل باز شدن درهای موسیقی معاصر بینالمللی چه شکلهای کلاسیکتر و چه شکلهای آوانگاردتر، تقریبا در نیمه دهه ۸۰ در آکادمیها بود که مانند هر امر نویی کنجکاوی دانشجویان را برانگیخته بود. این تغییر گرایش خود را به خوبی در پایاننامههای آهنگسازی هر دهه به طور بارزی جلوه خود را نشان میدهد.
اگر بخواهیم به دستاوردهای این دوره اشاره کنیم مهارت افزایی و ارتقای تکنیکی کار دانشجویان بود که خود پدیده مثبتی است. این را هم بگویم که در این ارتقای تکنیکی همزمان با تلاش خود دانشجویان، وجود استادان دلسوز و راهنمایی مناسب آنها تأثیر خیلی مهمی داشت، اما تا دورهای مسأله هویت و زبان صریح ملیگویی امری قدیمی جلوه میکرد و انگار در جو مرسوم آکادمی باید از آن گرایش قدیمی آشناییزدایی میشد. به هرحال این هم دورهای بود که باید طی میشد تا بعد به یک جمعبندی رسیده شود. حالا دوباره چند سالی است رویکرد ملی در آهنگسازی در دانشگاهها دوباره تقویت شده اما با سیاقی کاملاً متفاوت با دهههای ۶۰ و ۷۰.
به نکته مهمی اشاره فرمودید، این سیاق متفاوت با دهه ۶۰ و ۷۰ چه ویژگیهایی دارد و شما آن را چگونه توصیف میکنید؟
آن زمانی که اشاره کردم دغدغه نسل متفاوت شده بود و بیشتر آهنگسازان به آثار بینالمللی روی آورده بودند، نوعی عطش یادگیری تکنیکهای موسیقی قرن بیستم (چه نیمه اول چه نیمه دوم) در آکادمیها جا افتاد به هر حال حاوی دستاوردهای تکنیکی بود و یک نوع آشنایی با زبانهای مختلف موسیقایی معاصر قرن بیستم و حتی بیست و یکم. من معتقدم رویکرد ملی سالهای اخیر از پس همان آشناییها صورت گرفت.
البته ذکر این نکته هم لازم است که در همه این زمینهها جدای از فارغالتحصیلانی که از دانشگاههای خارجی به ایران میآمدند و به دانشجویان تعلیم میدادند، به هر حال اینترنت و گسترش ارتباطات هم نقش بسزایی داشت چراکه خود بچهها با جستوجوهای مختلف میتوانستند هم به نمونههای صوتی آثار مدرن و هم به پارتیتورهای آنها دست پیدا کرده و مطالعه کنند. به همین دلیل رویکرد ملیگرایانه و هویتی در روزگار امروز آکادمیهای ایران با شناخت زبان معاصرتری نسبت به دهه ۶۰ و ۷۰ روبهروست.
۱ نظر