حنانه: پدرم هارمونی زوج را به هیچ کس تدریس نکرده است

امیرعلی حنانه
امیرعلی حنانه
به تازگی شایعه ای منتشر شده است که رساله «هارمونی زوج» مرتضی حنانه در انتظار انتشار است. از طرفی افرادی نیز خود را صاحب صلاحیت در آنالیز و حتی تدریس هارمونی زوج معرفی می کنند. این مسائل باعث شد تا از زبان فرزند مرتضی حنانه، امیرعلی حنانه، موضوع را بررسی کنیم:

چند سالی است که بحث درباره محتویات جزوه «هارمونی زوج» استاد مرتضی حنانه بالا گرفته و کسی ادعا کرده که این کتاب را نزد خود دارد و منتشر هم نمی کند. آیا پدر شما کتابی به عنوان «هارمونی زوج» نوشته اند، مانند کتاب های هارمونی کلاسیک که تدریس می شوند یا این روش را قابل تجویز به دیگر موسیقیدانان ایران نمی دانستند؟

این چند سال بحث درباره محتویات این هارمونی زوج از استاد حنانه در گرفته (که خودش از برکات همان سال است که شما به دفتر من در سعادت آباد و در آکادمی حنانه آمده بودید) و ریشه این بحث ها به آن روزها برمی گردد و ارتباط دارد؛ یادتان می آید که من مطالبی در مورد تئوری و هارمونی زوج در سایت شما قرار دادم و تا آنجا که یادم می آید از اول دیدگاه هایی بسیار انتقادی در مورد این هارمونی مطرح شد، چنانکه دیدیم، این انتقادها سریالی در سایت از طرف دانشجویانی در کانادا و… برای به انحراف کشاندن این مطلب و شلوغ کردن درباره این مسئله مطرح شد که در نوع خودش بی‌نظیر بود و حتی موضوع تز برخی از عزیزان نیز شد.

کتاب یا جزوه ای به نام هارمونی زوج به آن صورت که مانند جزوه های هارمونی مثل سارلی برای هنرجویان هنرستان نوشته شده باشد وجود ندارد و من همان طور که یادتان می آید در گذشته نیز این را گفته بودم، با تحقیقات و مشقات فراوان این جزوه را از نوشته های پراکنده پدرم در دفتر های یادداشت های روزانه اش که با کد گذاری هایی بسیار سخت نوشته شده بود، تدوین کردم. او شخصا جزوه ا‌ی درسی برای هنرستان تالیف نکرده بود و اصولا خودش آنرا «زبان موسیقی من» نام نهاد و در اثبات کردن آن نیز اصراری نکرد.

او مانند بسیاری از کمپوزیتورهای بزرگ قرن بیستم اعتقاد داشته که: «من می‌نویسم و نوشته من مبنا می شود»، همانطور که بسیاری از هنرمندان بزرگ جهان مانند استراوینسکی نیز به این اصل معتقد بودند و زبان موسیقی یک کمپوزیتور هرگز کتاب درسی دانشگاهی نیست که بخواهد آنرا جایی تدریس کند. این یک مبنای جدید در کمپوزیسیون ایرانی بوده است.

آخرین کلاسی که ایشان برگزار کردند چه بود و چند سال طول کشید؟
تا آنجا که من یادم می آید کلاس های هارمونی زوج برای کسی برگزار نشد، بلکه اشخاص سوال می‌کردند و وارد بحث می شدند ولی او کلاس هارمونی زوج برای کسی دایر نکرد؛ ممکن است در کلاس هارمونی، اشخاص بحثی مطرح کنند که باعث صحبتی در این مورد شود. من به عنوان شاهد از سالیان قبل می‌توانم شهادت دهم که در این کلاس هارمونی زوج به کسی تدریس نشد.

پدرم تا شهریور ۱۳۶۸ کلاسهای خصوصی پیانو داشت و بچه های هنرستان هم از ۶۴ تا ۶۷ شاگردانش بودند.

مرتضی حنانه در گذشته طی سلسله گفتگوهایی که به همت زنده یاد فریدون ناصری در سال ۱۳۵۸ صورت گرفت از ایده خلق این تفکر و در مورد هارمونی ابداعی خودش صحبت کرده بود که مورد رضایت خودش نیز واقع نشد و این سلسله گفت و گو ها به نتیجه مطلوب و دلخواه او نرسید و پس از آن هرگز او در این مورد با کسی صحبت نکرد. فقط وقتی آثاری برای پیانو بر مبنای موسیقی ایرانی و بر پایه هارمونی زوج می نوشت، با هم در این مورد صحبت می کردیم؛ این تنهایی های بلند من و پدرم بسیار حائز اهمیت است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گمانه زنی در خصوص تغییرات نظام آموزش موسیقی در ایران بعد از کرونا

با همه گیری ویروس کرونا در سرار جهان، روش آموزش موسیقی نیز دچار تحول شده است. امکانات آن لاین در این موقعیت باعث رشد استفاده هنرآموزان از فضای مجازی شده است. مقاله ای که پیش رو دارید نوشته مجید بهبهانی کارشناس ارشد اتنوموزیکولوژی و دانشجوی دکتری تکنولوژی آموزش است که در این باب نوشته شده است:

رگه، پدیده ای جهانی از اقلیم کاراییب (I)

چرخه تکامل موسیقی مردمی معاصر چرخه ای است قابل توجه و از آن جایی که صنعت ضبط موسیقی و اصولا صنعت موسیقی از ایالات متحده آغاز می شود و هم زیستی اقوام مهاجر مختلف در این کشور باعث شده تا هسته اصلی بسیاری از ژانرهای موسیقی مردمی معاصر از موسیقی هایی که در این کشور بوجود آمده، شکل گیرد.

از روزهای گذشته…

گفتگویی با آگوستا رید توماس (I)

گفتگویی با آگوستا رید توماس (I)

زمانی که الهه گان هنر بر انسان فرود می آیند، الهام بخشی صورت می گیرد و در این حالت آفرینش هنری به آثاری می انجامد که از مرز زمان فراتر می روند. به نظر می رسد که از لحاظ تاریخی فرایند پایه ای خلاقانه (تعامل عقل، تخیل، احساس و ماده) پایدار بوده و تمام نسل ها را برای بروز واکنش بر اساس فطرت خودشان به چالش کشیده است. این روزها دست یافتن به یک ایده موسیقایی با ارزش و اجرا کردن آن از لحاظ فنی کار آسانی تری نیست، هر چه باشد در غیاب یک رسم معمول این کار دشوارتر نیز می شود.
نگاهی به اپرای مولوی (III)

نگاهی به اپرای مولوی (III)

در تاریکی مطلق سالن، ناگهان فریادی شنوندگان را شوکه میکند… پرده باز میشود و نمایی از شهری سوخته و حمله مغولها دیده میشود؛ در همین صحنه مانند پرده اول اپرای عاشورا غریب پور با نهایت تکنیکهای تئاتر عروسکی بیننده را میخکوب میکند، البته تکنیک نور بسیار قوی تر از اپرای عاشورا خودنمایی میکند. ارکستر سمفونیک با تمام حجم در حال نواختن در چهارگاه است و طنین صدای “گانگ” فضا را پر استرس تر میکند.
برخی از دلایل ایجاد استرس در نوازندگی

برخی از دلایل ایجاد استرس در نوازندگی

داشتن انقباضات عضلانی و همچنین استرس در هنگام نواختن را در هنگام تمرینات کمتر متوجه میشوید، چراکه در زمان تمرین با خیالی آسوده در خانه و برای خودتان مینوازید! اما چرا وقتیکه که برای کنسرت و یا اجرا در برابر دیگران حاضر میشوید این استرس و انقباضات خود را نشان میدهد؟ در این مقاله به ذکر چند نکته بسنده میکنیم و سعی میشود تا در مطالب آتی به سراغ حافظه ناخود آگاه و خود آگاه برویم و کشف این نکته که در هنگام تمرین و اجرا چه اتفاقی برای نوازنده می افتد.
رابطه ساختارهارمونیک صدا و خوش صدایی

رابطه ساختارهارمونیک صدا و خوش صدایی

یکی از مهمترین مسایل در موسیقی و سایکوآکوستیک، تحقیق پیرامون خوش صدایی و بد صدایی است. تاکنون نظرات مختلفی در این مورد ابراز گشته است اما طبق نظر ویلیام ا.ستاریس (William A. Sethares) رابطه منطقی بین ساختار هارمونیک صدا و خوش صدایی در یک قطعه موسیقایی، در یک گام خاص وجود دارد.
موسیقی بودابار

موسیقی بودابار

کلاود شال (Claude Challe) از چهرهای شاخص موسیقی در فرانسه است. چهره موسیقی نه بخاطر آهنگ سازی یا نوازندگی بلکه بیشتر به این خاطر که مردم او را انسانی خارج از دنیای افراد عادی میدانند.
انتخاب نوع همراهی و رنگ آمیزی بیشتر

انتخاب نوع همراهی و رنگ آمیزی بیشتر

در دو مطلب قبل یعنی “تشخیص تونالیته و انتخاب آکورد” و “نوشتن همراهی برای یک ملودی” بطور خلاصه راجع به تهیه یک ملودی، نوشتن آن، تشخیص تونالیته و بالاخره انتخاب آکورد صحبت کردیم در این قسمت راجع به چند روش ساده که میتوانیم برای آن همراهی بنویسیم صحبت میکنیم.
نگاهی به«پانزده آوای بومی» از ایرج صهبایی

نگاهی به«پانزده آوای بومی» از ایرج صهبایی

با پرسش آغاز میشود ، با پرسشی منعکس در دالان تودرتوی تاریخ موسیقی این سرزمین پرسشی که دستکم ۸۰ سال است اهل اندیشه و هنر این سرزمین را به خود مشغول داشته است و همچنان بی پاسخ، از این قدمت و آن نبود پاسخ چه باک – مگر نه اینکه بیشتر سوالات اساسی نوع بشر از روز اول تا کنون چنین اند .
موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت اول)

موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت اول)

به جرأت می توان ادعا نمود که در بستر شرایط تاریخی و اجتماعی ویژه ی ایران، مسأله ی تعامل فرهنگ ها به سبب معضل فرهنگ پذیری جوامع زیر سلطه، به گونه ای به رابطه ای یک سویه بدل گشت و در این میان موسیقی غرب تأثیر بسیار قوی تر و پاینده تری را بر موسیقی ایرانی داشته است.
فرج نژاد: معتمدی را خواننده توانمندی می بینم

فرج نژاد: معتمدی را خواننده توانمندی می بینم

خواننده‌ها هر کدام یک قواعدی دارند و صدا و رنگ صدا و تکنیک‌های خواننده‌ها هر کدام یک احساسی را به مخاطب منتقل می‌کنند، من احساس کردم در این مجموعه صدای محمد معتمدی و نوع بیان شعرش و دراماتیک اجرا کردن او با دیدگاه من به عنوان یک آهنگساز و با هدف عالی من برای این آلبوم سنخیت بیشتری داشت و خوب نتیجه فکر می‌کنم نتیجه‌ای شد که امروز وقتی به آن فکر می‌کنم من را خشنود می‌کند و خوب سینای سرلک خواننده بزرگی است و مسلماً من همکاری خودم را با سینای سرلک هم ادامه خواهم داد هر دو از دوستان و هنرمندان بسیار خوب هستند.
هماهنگی در موسیقی ایران (II)

هماهنگی در موسیقی ایران (II)

از کارهای او یکی ترجمه کتاب «هارمنی» بود که آنهم به کمک مزین الدوله انجام شد و شامل جزوه ای بود که توسط او به شاگردان مدرسه موزیک تدریس می شد و بچاپ هم نرسید. این کتاب در حقیقت یک نوع هم آهنگی ساده برای پیانو بود و بسبک چهارصدایی نوشته نمیشد بلکه آنهم شامل دست راست و دست چپ پیانو بود و به هرحال برای اولین بار تدریس این فن در مدرسه موزیک شروع شد. سالار معزز مارشهای نظامی و سرودهائی هم برای مدارس میساخت که آنها را نیز بهمان سبک «هارمونیزه» میکرد که با پبانو نواخته میشد و برای ارکستر نظامی هم مینوشت که در دسته های موزیک نواخته میشد.