حنانه: پدرم هارمونی زوج را به هیچ کس تدریس نکرده است

امیرعلی حنانه
امیرعلی حنانه
به تازگی شایعه ای منتشر شده است که رساله «هارمونی زوج» مرتضی حنانه در انتظار انتشار است. از طرفی افرادی نیز خود را صاحب صلاحیت در آنالیز و حتی تدریس هارمونی زوج معرفی می کنند. این مسائل باعث شد تا از زبان فرزند مرتضی حنانه، امیرعلی حنانه، موضوع را بررسی کنیم:

چند سالی است که بحث درباره محتویات جزوه «هارمونی زوج» استاد مرتضی حنانه بالا گرفته و کسی ادعا کرده که این کتاب را نزد خود دارد و منتشر هم نمی کند. آیا پدر شما کتابی به عنوان «هارمونی زوج» نوشته اند، مانند کتاب های هارمونی کلاسیک که تدریس می شوند یا این روش را قابل تجویز به دیگر موسیقیدانان ایران نمی دانستند؟

این چند سال بحث درباره محتویات این هارمونی زوج از استاد حنانه در گرفته (که خودش از برکات همان سال است که شما به دفتر من در سعادت آباد و در آکادمی حنانه آمده بودید) و ریشه این بحث ها به آن روزها برمی گردد و ارتباط دارد؛ یادتان می آید که من مطالبی در مورد تئوری و هارمونی زوج در سایت شما قرار دادم و تا آنجا که یادم می آید از اول دیدگاه هایی بسیار انتقادی در مورد این هارمونی مطرح شد، چنانکه دیدیم، این انتقادها سریالی در سایت از طرف دانشجویانی در کانادا و… برای به انحراف کشاندن این مطلب و شلوغ کردن درباره این مسئله مطرح شد که در نوع خودش بی‌نظیر بود و حتی موضوع تز برخی از عزیزان نیز شد.

کتاب یا جزوه ای به نام هارمونی زوج به آن صورت که مانند جزوه های هارمونی مثل سارلی برای هنرجویان هنرستان نوشته شده باشد وجود ندارد و من همان طور که یادتان می آید در گذشته نیز این را گفته بودم، با تحقیقات و مشقات فراوان این جزوه را از نوشته های پراکنده پدرم در دفتر های یادداشت های روزانه اش که با کد گذاری هایی بسیار سخت نوشته شده بود، تدوین کردم. او شخصا جزوه ا‌ی درسی برای هنرستان تالیف نکرده بود و اصولا خودش آنرا «زبان موسیقی من» نام نهاد و در اثبات کردن آن نیز اصراری نکرد.

او مانند بسیاری از کمپوزیتورهای بزرگ قرن بیستم اعتقاد داشته که: «من می‌نویسم و نوشته من مبنا می شود»، همانطور که بسیاری از هنرمندان بزرگ جهان مانند استراوینسکی نیز به این اصل معتقد بودند و زبان موسیقی یک کمپوزیتور هرگز کتاب درسی دانشگاهی نیست که بخواهد آنرا جایی تدریس کند. این یک مبنای جدید در کمپوزیسیون ایرانی بوده است.

آخرین کلاسی که ایشان برگزار کردند چه بود و چند سال طول کشید؟
تا آنجا که من یادم می آید کلاس های هارمونی زوج برای کسی برگزار نشد، بلکه اشخاص سوال می‌کردند و وارد بحث می شدند ولی او کلاس هارمونی زوج برای کسی دایر نکرد؛ ممکن است در کلاس هارمونی، اشخاص بحثی مطرح کنند که باعث صحبتی در این مورد شود. من به عنوان شاهد از سالیان قبل می‌توانم شهادت دهم که در این کلاس هارمونی زوج به کسی تدریس نشد.

پدرم تا شهریور ۱۳۶۸ کلاسهای خصوصی پیانو داشت و بچه های هنرستان هم از ۶۴ تا ۶۷ شاگردانش بودند.

مرتضی حنانه در گذشته طی سلسله گفتگوهایی که به همت زنده یاد فریدون ناصری در سال ۱۳۵۸ صورت گرفت از ایده خلق این تفکر و در مورد هارمونی ابداعی خودش صحبت کرده بود که مورد رضایت خودش نیز واقع نشد و این سلسله گفت و گو ها به نتیجه مطلوب و دلخواه او نرسید و پس از آن هرگز او در این مورد با کسی صحبت نکرد. فقط وقتی آثاری برای پیانو بر مبنای موسیقی ایرانی و بر پایه هارمونی زوج می نوشت، با هم در این مورد صحبت می کردیم؛ این تنهایی های بلند من و پدرم بسیار حائز اهمیت است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (XVI)

طیف نگاره ها با تقسیم یک صدا به بخش های کوچکی از زمان به نامِ پنجره و سپس اِعمال FFT به هر پنجره ایجاد می شود. تمامی FFTها پهلو-به- پهلویِ هم قرار می گیرند؛ مقادیر بزرگ با رنگ تیره نشان داده می شود، مقادیر کوچک کم رنگ تر ند.

گفت و گو با جان کیج (II)

اینگونه بوده است اما من فکر می کنم که ما داریم آنرا تغییر می دهیم. با وجود پیش صحنه و جایگاه تماشاچیان که به گونه ای طراحی شده است که همه آنها به یک سو نگاه می کنند – هرچند گفته می شود که آن هایی که در انتهای سمت راست و چپ نشسته اند جایشان بد است و آنهایی که در وسط نشسته اند جایشان خوب است – فرض بر این است که همه تماشاچیان اگر به یک سو نگاه کنند صحنه را می بینند.

از روزهای گذشته…

آیین رونمایی و کنسرت آلبوم آوای ایران

آیین رونمایی و کنسرت آلبوم آوای ایران

آیین رونمایی آلبوم آوای ایران (محلی‌ها)، به آهنگسازی «شریف لطفی» در روز جمعه، ۶ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، ساعت ۱۶ الی ۱۸، در فرهنگسرای ارسباران برگزار خواهد شد. اثر حاضر به همراه پارتیتورِ قطعات ضبط شده، به همّت «انجمن فیلارمونیک ایران» طبع شده‌است.
آکورد مینور ۹

آکورد مینور ۹

اغراق نیست اگر بگوییم آکورد مینور۹ بنظر یکی از زیباترین آکوردهای ساده ای است که دنیای موسیقی بخود دیده.
تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VIII)

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VIII)

پس از فروپاشی ایلخانیان سه سلسله آل جلایل، آل مظفر و سربداران روی کار آمدند. پس از آن تیمور لنگ حمله می کند و ۳۶ سال حکومت می کند. موسیقی آن دوران حال و هوای مختلف ترکی، مغولی، عربی و… داشت. تیمور لنگ بیشتر از مغول ها حامی موسیقی بود. پس از مرگ تیمور دو پسرش به حکومت رسیدند. پسرش امیر شاه در غرب و پسر دیگرش شاهرخ در قسمت شرق یعنی خراسان و ماورالنهر بر مسند قدرت نشستند. بزرگترین موزیسین دربار او عبدالقادر مراغه ای بود.
گفتگو با فیلیپ میرس (IV)

گفتگو با فیلیپ میرس (IV)

همه نوازندگان هورن شنوایی خود را از دست می دهند! صدای آن برای نوازنده آنقدر بلند است که باور نمی کنید! من یکی از نوازندگانی هستم که به این صدا مانند شلوغی رستوران که مانع شنیدن صدای طرف مقابلتان می شود توجه می کنم. متأسفانه همانطور که زمینه فراهم شده است در آینده امکان شکایت از ارکسترها به خاطر مسئله از دست دادن شنوایی وجود دارد. شاهد این خواهیم بود که نوازنده ای می گوید:«صبر کنید ببینم زمانی که من به این ارکستر پیوستم شنواییم صد در صد بود و الآن که آن را از دست داده ام ارکستر را مسئول می دانم». کاش وقتی که ۲۵ یا ۳۰ ساله بودم شنواییم را سنجیده بودم.
ارکستر سمفونیک تهران در زمان جنگ

ارکستر سمفونیک تهران در زمان جنگ

ارکستر سمفونیک تهران پیش از انقلاب مانند بیشتر ارکستر سمفونیک های جهان فعالیتی در چهارچوب موسیقی سمفونیک داشت و حتی در برنامه های تشریفاتی هم حضور چشمگیری نداشت. هیات انتخاب قطعه برای ارکستر نسبت به امروز استقلال بیشتری داشت و بی توجه به مسائل سیاسی روز به اجرای رپرتوار معمول جهانی و کم و بیش آثار برجسته آهنگسازان سمفونیک ایران میپرداخت. پس از انقلاب با بوجود آمدن موج قوی هنر سیاسی و هنر مربوط به انقلاب، ارکستر سمفونیک تهران به عنوان یک عنصر بی طرف هنری شناخته میشد و روز به روز سازمان این ارکستر با تهدید فروپاشی مواجه بود.
نشست خبری جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران برگزار شد

نشست خبری جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران برگزار شد

صبح امروز،‌ نشست خبری جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران در آمفی تئاتر انجمن صنفی روزنامه نگاران برگزار شد. در این برنامه که با حضور هیات داوران این جشنواره اجرا شد، فراخوان جشنواره و انگیزه و اهداف این مسابقه توسط دست اندرکاران این جشنواره اعلام شد.

دو خبر از دنیای موسیقی

پس از موفقیت شوریده، کار گروه دستان و پریسا و انتخاب این اثر بعنوان بهترین موسیقی سال ۲۰۰۳ از طرف وزارت فرهنگ فرانسه، شرکت نت ورک آلمان اثر تازه ای از گروه دستان و پریسا را با نام گل بهشت منتشر کرد.
نقد آرای محمدرضا درویشی (II)

نقد آرای محمدرضا درویشی (II)

اگرچه محمدرضا درویشی کتاب «بیست ترانه‌ی محلی فارس» را در سال ۱۳۶۳ با انتشارات چنگ منتشر کرده بود ولی می‌توان گفت، او فعالیت قلمی و نوشتاری در حیطه‌ی موسیقی را با چاپ نخستین مقاله‌اش با عنوان «موسیقی محلی ایران، سنّت یا نوآوری» در فروردین ماه ۱۳۶۷ در مجله‌ی آدینه (شماره‌ی ۲۱) آغاز کرد.
قرار دوباره برگزاری کنسرت ارکستر کامه راتا

قرار دوباره برگزاری کنسرت ارکستر کامه راتا

در خبرها آمده بود که کنسرت ۳۱ خرداد و اول تیر ارکستر “کامه راتا” به رهبری کیوان میرهادی، به دلیل بالا رفتن تعرفه اجاره سالن ها، مخصوصا سالن رودکی که بارها صحنه اجرای کنسرتهای ارکستر کامه راتا بوده است، لغو میشود چراکه ارکستر قادر به تامین هزینه سالن نیست!
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (X)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (X)

شورانگیز (چهارمضراب شور): این قطعه با الگوی ساختاری چهارمضراب طراحی و ساخته شده است. وزن اصلی قطعه دو ضربی ترکیبی بوده و از ابتدا تا انتها با سرعت ثابت و بدون تغییر ادامه می یابد. نکتۀ بارز و اصلی این اثر در استفادۀ آهنگساز از ترکیبات متفاوت و متنوع در وزن و ضرباهنگ اثر است و با اینکه وزن اثر تا انتها ثابت است ولی تغییرات درونی در سرضرب ها و استفاده از حالات متنوع آنها فضایی متفاوت به این اثر بخشیده است.