“رازهای” استرادیواری (XIV)

به غیر از قالب ساخته شده از چوب درخت بید برای نخستین ویولای کنترالتو ساخت استرادیواری در سال ۱۶۷۲ و نیز قالب مورد استفاده برای ویلن ۴/۱ به نام Aiglon که از چوب سپیدار ساخته شده بود، تمام قالبهای ویلن، کنترآلتو و ویولای تنور از چوب گردو درست شدند. (ضخامت قالب ویولا کنترآلتو ۱۷ میلی متر و ضخامت قالب ویلن Aiglon 13 تا ۱۵ میلی متر می باشد).

این ضخامتهای گفته شده برای چوب قالب، دو خط موازی را که بوسیله اندازه گًیر با فاصله مساوی از مرکز بلوک ها مشخص شده اند را بهم وصل می کنند.

این کار بیشتر برای چسباندن بلوکها به کناره های قالب انجام می گیرد و هدف از این کار این است که بلوکها بر روی قالب دقیقاً عمود قرار گیرند.

بعضی از این خطوط راهنما، در سازهای اصلی که هنوز دستکاری نشده اند، دیده می شوند.

در برخی از ویلن سل ها، این خطوط در داخل کلافهایشان وجود دارند و نشان می دهند که چگونه قالب بر روی مرکز بلوکها قرار می گیرند و در عین حال چگونگی قرار گیری کلافها بر روی بلوکها نیز نشان داده می شوند. قرارگیری این قطعات بر روی قالب از دو راه قابل اثبات است : نخست از طریق تراشه هایی که هنگام قرار گرفتن کلافها بر روی قالب، در مرکز بلوکها تولید می شوند و دوم بواسطه آثار باقی مانده از فشار گیره بر روی دو سر کناره های بلوک. تمام این موارد بسیار مهم می باشند، اول به دلیل قرار دادن درست و دقیق کلافها، دوم، برای بدست آوردن یک حالت عمودی دقیق در کلافها، سوم، برای داشتن یک ارتباط و تطابق کامل و دقیق بین لبه های کلاف صفحات رو و زیری که در پایان بوسیله قرار گرفتن و چسباندن زوارها معین می شوند.

متأسفانه، ما در حال حاضر هیچ قالب اصلی مربوط به ویلن سل را در دسترس نداریم، اما آنها باید از چوب بید ساخته شده و شبیه به قالب ویولای کنترآلتو سال ۱۶۷۲، دارای دو برش (شکاف) طولی برای سبک تر شدن آن باشند. ضخامت این قالب باید ۳۰ میلی متر باشد، که این ضخامت را می توان از روی خطوطی که بر روی بلوکهای چندین ویلن سل دیده شده و نیز از قالب موجود در هنرستان موسیقی پاریس بدست آورد. به نظر من این قالب بعنوان یکی از آثار استرادیواری کاملا ً قابل استناد است، چرا که تمام ویژگیهای کاری او درآن به چشم می خورد. چوب این قالب از جنس چوب بید و ضخامت آن ۳۰ میلی متر است که دارای شکافهای طولی می باشد، متأسفانه پسران او Francesco و Omobono اندازه آن را کوچکتر کردند تا بتواند ویلن سل های کوچکتری، چون ویلن سلوی Stuart را با استفاده از آن بسازند.

تقریبا ً یقین داریم که در این مورد از الگوی علامتگذاری شده با حرف B استفاده شده که نمونه اصلی آن برای ساخت برخی از معروفترین ویلن سل های استرادیواری چون ۱۷۱۰، Gore Booth – 1711، Duport – 1720، Piatti – 1725،Vaslin مورد استفاده قرار گرفته است. در میان وسایلی که از این قالب در موزه Cremona نگهداری می شود، یک طرح مدور از قسمت مرکزی ویلن سل با خطوط بیرونی برای اندازه گیری دریچه های صوتی ff دیده می شود که بر روی آن جای دقیق این دریچه ها رسم شده است، بهمراه دستخطی از خود استرادیواری : (اندازه برای ساخت دایره های دریچه های صوتی ویلن سل از مدل B ). در پشت صفحه، مجددا ً همین طرح با تغییری در اندازه ها (با اصلاح جزئی) و نیز محل قرارگیری دریچه های صوتی ff کشیده شده است. (قطر دایره های پائینی از اندازه ۱۹ میلی متر به ۵/۱۶ کاهش یافته که فاصله بین این دو دایره از هم به اندازه ۱۵ میلی متر می باشد) و به خط پسران استرادیواری نوشته شده : (برای ساخت دایره های مربوط به شکل B کوچک شده از ویلن سل).

تغییرات انجام شده توسط پسران او که قبلا ً در موردش صحبت شد، مربوط به تأثیر پهنای سطح ارتعاش دهنده مرکزی ساز است که در محدوده دریچه های صوتی ff می باشد. در حقیقت، آنها با کوتاه کردن قالب، طول ساز و بواسطه آن حجم فضای داخل بدنه را کاهش داده اند.

به جهت اصلاح تغییرات ایجاد شده بر روی این قالب لازم بوده، فاصله دریچه های صوتی ff ، نسبت به آنچه که پسرانش به اشتباه مشخص کرده اند، بهم نزدیک تر باشند. این اشتباه نشان می دهد که پسران استرادیواری،اصول اصلی که پدرشان بر طبق آنها ساز می ساخته و اعتقاد داشته، نه تنها بکار نمی بردند، بلکه حتی نسبت به آنها آگاهی نیز نداشته اند.

تصاویر:
تصویر ۱: قالب ویولای کنترآلتو، سال ۱۶۷۲، Civic Museum، کرمونا
تصویر ۲: ویولای کنترآلتو به سال ۱۶۷۲ که صفحه زیر آن با چوب سپیدار ساخته شده است.
تصویر۳: قالب ویلن ۴/۱ و دسته که انتهای آن به جای پیچک، تصویر سپر می باشد. استراد با توجه به این الگو ویلن Aiglon را در سال ۱۷۳۴ ساخته است.Civic Museum, Cremona
تصویر ۵ و ۴: بلوک های قسمت پائینی ساز مربوط به ویلن سل Pawle به سال ۱۷۳۱ و ویلن Phipps به سال ۱۷۲۲ که خط مرکزی قالب نیز در آ«ها مشاهده می شود.
تصویر۶: طرحی از استراد برای نشان دادن موقعیت دریچه های صوتی ff برای ویلن سل در مدل B
تصویر ۷: ویلن Aiglon ساخته استراد به سال ۱۷۳۴٫
تصویر ۸ : ویلن سل Stuart ساخته پسران استراد.Francesco & Omobono
تصویر ۹: استراد، ویلن سل Duport به سال ۱۷۱۱٫
تصویر ۱۰: استراد، ویلن سل Piatti به سال ۱۷۲۰٫

یک دیدگاه

  • yaser
    ارسال شده در آذر ۶, ۱۳۸۹ در ۲:۳۴ ق.ظ

    مثل همیشه عالی بود…ممنون از دوستان عزیزم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فراخوان سیزدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

در بخش «موسیقی دستگاهی ایرانی تار، تنبک، دف، سنتور، سه‌تار، عود، قانون، کمانچه، نی؛ در بخش «موسیقی کلاسیک» نوازندگان سازهای ابوا، پیانو، ترومبون، ترومپت، فلوت، کلارینت، کنترباس، گیتار، ویلن، ویلنسل، ویولا، هورن؛ و در بخش «موسیقی نواحی ایران» خوانندگان و نوازندگان سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای از مناطق مختلف کشور به رقابت خواهند پرداخت.

آمد بهار ِ جان‌ها ای شاخ ِ تر به رقص آ

دهه شصت را می توان سال های اوج تمرکز آهنگسازان ایرانی بر روی اشعار مولوی دانست؛ گویا فضای خاص کشور تحت تاثیر جنگ، موجبات گرایش جامعه به سمت مفاهیم عرفانی اشعار مولوی را دوچندان کرده بود و تصانیفی که برای ارکستر سازهای ایرانی و حتی ارکستر سمفونیک در آن برهه ساخته می شد، از اشعار مولانا بهره زیادی می بردند.

از روزهای گذشته…

یویو ما، نوآوری در ویلنسل (II)

یویو ما، نوآوری در ویلنسل (II)

از سال ۱۹۹۸ تا به امروز یویوما عمده تلاش خود را به پروژه جاده ابریشم اختصاص داده و در این راه کنسرت های متعددی با هدف ترویج مبادلات فرهنگی در این مسیر کهن تجاری مابین آسیا و اروپا، برگزار نموده است. در حقیقت این پروژه نه تنها تجسمی است از آرزوی دیرینه او در مورد احیای زنجیره تبادلات فرهنگی ما بین موسیقیدانان غرب و شرق، بلکه بیانگر ارتباط موجود بین سبک های کلاسیک و معاصرغربی و آسیایی است.
دیمیتری شوستاگویچ (IV)

دیمیتری شوستاگویچ (IV)

تاثیر شوستاکویچ بر آهنگسازان غیر روس پس از خود کم بود، اگرچه آلفرد شنیتکه (Alfred Schnittke) از مکتب التقاطی و تضاد بین حرکت و سکون شوستاکویچ اقتباس کرده و همچنین موسیقی آندره پروین (André Previn) ارتباط واضح آثار او را با سبک ارکستری شوستاکویچ نمایان می کند. تاثیر او همچنین بر روی آهنگسازان اسکاندیناوی دیده می شود همانند؛ کالفی آهو (Kalevi Aho)، لارس-اریک لارسون (Lars-Erik Larsson). بسیاری از معاصران روس او و هنرجویانش در کنسرواتور لنینگراد، بسیار زیاد تحت تاثیرسبکش بودند همچون؛ جرمن اکنف (German Okunev)، بوریش تیچنکو (Boris Tishchenko) که سمفونی پنجم سال ۱۹۷۸ خود را به شوستاکویچ تقدیم کرده؛ همچنین سرجی اسلونیمسکی (Sergei Slonimsky) و دیگر آهنگسازان.
چند درخشش در میان انبوه ابتذال (II)

چند درخشش در میان انبوه ابتذال (II)

نخستین گروه «موسیقی اصیل ایرانی» که در جشن هنر برنامه‌ای داشت، گروه هنرمندان‌ وزارت فرهنگ و هنر بود به سرپرستی «محمد حیدری» و مرکب از سازهای سنتور، قیچک، تار، کمانچه و تنبک. دو «ردیف‌خوان» گروه «تورج» بود و «ابراهیمی» و دو تصنیف‌خوان آن «افخم» و «پریوش». «رحمت الله بدیعی» و «حیدری» تک‌نوازان‌ شایسته‌ای هستند و اولی تکنیک و شناخت برجسته‌ای‌ دارد. ولی هم او در این برنامه، «قیچک» را برخلاف انتظار، -انتظاری که از سوابق‌ کار او ناشی میشد- آنگونه که باید ننواخت‌ پرشتاب و شاید کمی سرسری آرشه را جولان‌ میداد.
جعفر صالحی: نت نویس کم داریم

جعفر صالحی: نت نویس کم داریم

نرم افزارهای نت نگاری امروز جزئی جداناشدنی از کار موسیقیدانان هستند. یکی از پرطرفدار ترین و البته قدیمی ترین این برنامه ها فیناله است (که البته با نام فاینال هم در ایران شناخته می شود). جعفر صالحی نوازنده تار و سه تار به تازگی مجموعه ای آموزشی مربوط به نرم افزار فیناله را منتشر کرده است که درباره این اقدامش با او گفتگویی داشته ایم که بخش اول آنرا می خوانید:
انیو موریکونه – ۲

انیو موریکونه – ۲

موسیقی “روزی روزگاری در آمریکا” علاوه بر تم کند اصلی، در جاهایی با موسیقی رقص متعلق به آن دوران جایگزین میشود و همچنین در آن از سازهای نامتعارفی چون بانجو و پن فلوت Pan-Flute (سازی شامل چندین ساز فلوت مانند با ارتفاع متغیر که مانند ساز دهنی در کنار هم قرار گرفته اند) استفاده کرده است.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه دوم (I)

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه دوم (I)

در این جلسه به تعاریف مختلف اتنوموزیکولوژی از دیدگاه برجسته ترین نظریه پردازان این رشته و همچنین مکاتب مختلف اتنوموزیکولوژی پرداخته شده است. پیاده سازی و ویرایش این نوشته را نسیم احمدیان دانشجوی نوازنده و اتنوموزیکولوگ انجام داده است.
پدرام فریوسفی: پیانیست های ما علاقه ای به آکومپانیمان ندارند!

پدرام فریوسفی: پیانیست های ما علاقه ای به آکومپانیمان ندارند!

نام پدرام فریوسفی بیشتر از ده سال است در آلبومهای موسیقی دیده میشود، او با وجود اینکه هنوز به دهه چهارم زندگی خود نرسیده، جایگاه مناسبی در میان اهالی موسیقی مخصوصا ساز ویولون دارد. امروز فریوسفی به عنوان کنسرت مایستر ارکستر ملی به رهبری بردیا کیارس فعال است، همچنین در خرداد ماه امسال در اقدامی جسورانه برخلاف همیشه با ویولا “سوگواری باد” را ساخته آهنگساز معاصر، گیا کانچلی را با ارکستر فیلارمونیک ایرانیان به روی صحنه برد که مورد استقبال علاقمندان جدی موسیقی کلاسیک قرار گرفت. امروز با او به گفتگو مینشینیم.
والی: در هنرستان عالی به سبک فرانسه درس میدادند

والی: در هنرستان عالی به سبک فرانسه درس میدادند

همانطور که از طریق این سایت اطلاع پیدا کردید، دوشنبه گذشته جلسه نقد نغمه به هارمونی ایرانی پرداخت و نظراتی در این رابطه به نقد گذاشته شد. هارمونی در موسیقی ایرانی و چالش های پیش روی آن در زمینه ساخت آکورد و نیز توالی آکوردها در انواع این هارمونی مورد بررسی قرار گرفت و گرایشات مختلفی مطرح شد؛ اما به دلیل کمبود وقت تنها یک گرایش مطرح نشد و آن گروهی بودند که اصولا با استفاده از هارمونی در موسیقی ایرانی موافق نیستند؛ این طیف شامل افرادی با گرایش های سنتگرا در موسیقی دستگاهی و همینطور موسیقیدانانی تحصیل کرده با در اروپا و آمریکا است که تحت تاثیر این گروه سنتگرا، به تاکید بر موسیقی ایرانی در آثارشان گرایش پیدا کرده اند.
همکاری با بزرگان موسیقی

همکاری با بزرگان موسیقی

در ادامه مطالب قبل ‘نصرت فاتح علی خان’ و ‘او آهنگساز بزرگ فیلم بود’ توجه شما را به قسمت دیگری از این مجموعه مطالب راجع به نصرت فاتح علی خان جلب می کنیم.
متن سخنرانی دبیر دومین جشنواره سایت ها و وبلاگهای موسیقی

متن سخنرانی دبیر دومین جشنواره سایت ها و وبلاگهای موسیقی

بیست و پنجم اردیبهشت اولین نشست هیات برگزاری دومین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی بود، پس از حدود ۲۰ جلسه نشست در محل خانه موسیقی امروز به منزل گاه پایانی رسیده ایم. ۲۶ مرداد ماه امسال فراخوان جشنواره با تغییری نسبت به سال گذشته به انتشار رسید. یک رشته جدید به مسابقات جشنواره اضافه شده بود، رشته خبر. هیات برگزاری جشنواره که دو خبرنگار با سابقه را در ترکیب خود داشت، با اعلام اضافه شدن این بخش به جشنواره تصمیم گرفت، با ارائه استانداردهایی در زمینه تولید و نشر خبر، وضعیت اخبار موسیقی را تا حد توان سامان دهی کند.